İş Kazası Sonrası Haklarınız: Bildirim, SGK Ödemeleri ve Tazminat

İş kazası; yalnızca işçinin sağlığını değil, gelirini ve ailesinin geleceğini de etkiler. Kazanın ardından hem Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) sağladığı haklar hem de işverenden istenebilecek tazminatlar gündeme gelir. Bu iki yol birbirini tamamlar; doğru sırayla ve eksiksiz kullanılması gerekir.

Hangi olaylar iş kazası sayılır?

5510 sayılı Kanun’a göre sigortalının;

• işyerinde bulunduğu sırada,
• işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle işyeri dışında,
• bir görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında

meydana gelen ve onu hemen ya da sonradan bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olaylar iş kazasıdır. İşin niteliğinden kaynaklanan tekrarlanan sebeplerle ortaya çıkan hastalıklar ise meslek hastalığı olarak değerlendirilir.

Kazadan hemen sonra

1. Sağlık kaydıKazazede en yakın sağlık kuruluşuna götürülmeli; ilk müdahale kayıtlarında olayın iş kazası olduğu belirtilmelidir.
2. Bildirimİşveren kazayı kolluğa derhal, SGK’ya ise en geç üç iş günü içinde bildirmelidir. Bildirim yapılmamışsa işçi ya da yakınları da SGK’ya başvurabilir.
3. Delillerin korunmasıOlay yerinin fotoğrafları, tanıkların bilgileri, iş güvenliği eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri önemlidir.
4. RaporlarTedavi süresince alınan istirahat raporları ve sonrasında maluliyet tespiti için sağlık kurulu raporları saklanmalıdır.

SGK’nın sağladığı haklar

İşverene karşı tazminat davası

İşveren, işçinin sağlığını ve güvenliğini korumak için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür. Kazada işverenin kusuru varsa, SGK’nın karşılamadığı zararlar için işverene karşı tazminat davası açılabilir:

• Maddi tazminat: Kazanç kaybı (iş göremezlik), çalışma gücündeki kayıp nedeniyle ileride artacak efor kaybı, bakıcı gideri ve diğer masraflar. Hesapta SGK’nın bağladığı gelirlerin peşin sermaye değeri düşülür.
• Manevi tazminat: Kazazedenin ve ağır yaralanma ya da ölüm hâlinde yakınlarının yaşadığı acı ve üzüntü için.
• Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölüm hâlinde, ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlar için.

Kusur oranları, iş güvenliği uzmanı ve konusunda uzman bilirkişilerden oluşan heyetin raporuyla belirlenir. İşçinin kendi kusuru varsa tazminattan indirim yapılır; üçüncü kişilerin kusuru da ayrıca değerlendirilir.

Zamanaşımının başlangıcı, zararın kesin olarak ortaya çıktığı ana göre belirlenebilir; örneğin maluliyet oranının kesinleştiği tarih önem taşıyabilir. Sürenin hesabı somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Ceza soruşturması

İş kazası, taksirle yaralama ya da taksirle öldürme suçu kapsamında soruşturma başlatılmasına da yol açabilir. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporları ve tanık beyanları, tazminat davasında da önemli deliller arasındadır. Mağdur ya da yakınları ceza davasına katılan olarak dahil olabilir.

Sık sorulan sorular