Muris Muvazaası: Mirastan Mal Kaçırmaya Karşı Tapu İptal Davası

“Babam ölmeden önce evi kardeşime satmış ama aslında para alınıp verilmedi.” Bu cümle, miras uyuşmazlıklarında en sık duyulanlardan biridir. Hukukta bu durumun adı muris muvazaasıdır ve diğer mirasçılara tapu iptali ve tescil davası açma imkânı verir.

Muris muvazaası nedir?

Muvazaa, tarafların gerçek iradelerini gizleyerek görünüşte başka bir işlem yapmalarıdır. Muris muvazaasında miras bırakan (muris), gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı, diğer mirasçıların bu bağışa itiraz etmesini önlemek amacıyla tapuda satış olarak gösterir. Yargıtay’ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararıyla bu tür devirlere karşı mirasçıların tapu iptali davası açabileceği kabul edilmiştir.

Görünürdeki satış işlemi tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için geçersizdir; gizlenen bağış ise tapuda resmî şekilde yapılmadığından geçerlilik kazanmaz. Bu nedenle taşınmaz, mirasçıların payı oranında terekeye geri döner.

Davanın şartları

1. Görünürde satışTaşınmaz tapuda satış (ya da ölünceye kadar bakma) sözleşmesiyle devredilmiş olmalıdır.
2. Gerçekte bağışSatış bedeli ödenmemiş ya da gerçek değerle orantısız düşük bir bedel gösterilmiş olmalıdır.
3. Mal kaçırma amacıMiras bırakanın asıl amacının, diğer mirasçıları miras hakkından yoksun bırakmak olduğu anlaşılmalıdır.

Hangi deliller önemlidir?

• Satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği; banka kayıtları, alıcının o tarihteki mali gücü,
• Tapuda gösterilen bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark,
• Miras bırakanın taşınmazı satmak için makul bir nedeninin (borç, ihtiyaç) olup olmadığı,
• Satıştan sonra miras bırakanın taşınmazı kullanmaya devam etmesi,
• Alıcı ile miras bırakan arasındaki yakınlık ve diğer mirasçılarla ilişkiler,
• Tanık beyanları ve miras bırakanın bu konudaki sözleri.

Muris muvazaası her türlü delille ispat edilebilir; tanık dinletmek mümkündür.

Kimler, ne zaman dava açabilir?

Davayı, miras bırakanın tüm yasal mirasçıları açabilir; saklı paylı mirasçı olma şartı aranmaz. Her mirasçı, kendi miras payı oranında tapu iptali ve tescil isteyebilir. Dava, miras bırakanın ölümünden sonra açılır; muris muvazaasına dayanan davalar zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye tabi değildir.

Taşınmaz üçüncü kişiye satıldıysa

Muvazaalı devirle taşınmazı alan kişi, onu iyi niyetli bir üçüncü kişiye satmışsa, tapu siciline güvenerek mülkiyet edinen bu kişi korunur. Bu durumda taşınmaz geri alınamayabilir; ancak muvazaalı işlemin tarafından, taşınmazın değeri üzerinden tazminat istenebilir.

Tenkis davasından farkı

Tenkis davası, miras bırakanın geçerli olarak yaptığı bağış ve vasiyetlerin saklı payları zedelemesi hâlinde, bu tasarrufların saklı payı karşılayacak kadar indirilmesini amaçlar ve kısa sürelere bağlıdır. Muris muvazaasında ise işlemin kendisi geçersizdir. Uygulamada muris muvazaası davası açılırken, bu iddia ispatlanamazsa değerlendirilmek üzere tenkis talebi de terditli olarak ileri sürülebilir.

Sık sorulan sorular