Yabancılar Hukuku
Yabancılar İçin İkamet İzni: Türleri, Başvuru, Uzatma ve Ret Kararları
Türkiye’de yaşamak isteyen yabancılar için ikamet izni türleri, başvuru ve belgeler, uzatma için 60 günlük dönem, uzun dönem ikamet izni, ret kararlarına karşı dava ve sınır dışı riski.
Av. Selin PehlivanPehlivan Hukuk Bürosu
4 dk okuma
Türkiye’de vizenin ya da vize muafiyetinin tanıdığı süreden daha uzun kalmak isteyen yabancıların ikamet izni alması gerekir. İzin türünün doğru seçilmesi, başvurunun zamanında yapılması ve belgelerin eksiksiz sunulması, sürecin sorunsuz ilerlemesinin anahtarıdır.
Kısaca
- Başlıca ikamet izni türleri: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem ve insani ikamet izni.
- Başvuru elektronik ortamda yapılır; belgeler randevu günü il göç idaresine teslim edilir.
- Uzatma başvurusu, iznin bitiminden önceki 60 gün içinde ve her hâlde süre dolmadan yapılmalıdır.
- Ret kararlarına karşı 60 gün, sınır dışı etme kararına karşı 7 gün içinde dava açılabilir.
İkamet izni türleri
Kısa dönem ikamet izni
Bilimsel araştırma, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, turizm amaçlı kalış gibi kanunda sayılan amaçlarla verilir.
Aile ikamet izni
Türk vatandaşlarının ya da ikamet izni sahibi yabancıların yabancı eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere verilir.
Öğrenci ikamet izni
Türkiye’de bir yükseköğretim programında öğrenim görecek yabancılara verilir.
Uzun dönem ikamet izni
Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl izinle kalmış ve diğer şartları taşıyan yabancılara süresiz olarak verilir.
Bunların yanında insani ikamet izni ve insan ticareti mağduru yabancılar için ikamet izni de kanunda düzenlenmiştir. Geçerli bir çalışma izni ise ikamet izni yerine geçer.
Başvuru nasıl yapılır?
- Elektronik başvuruBaşvuru formu çevrim içi doldurulur ve randevu alınır. İlk başvurular kural olarak vize ya da vize muafiyeti süresi içinde yapılmalıdır.
- Belgelerin hazırlanmasıPasaport, biyometrik fotoğraf, geçerli sağlık sigortası, adres bilgisi (kira sözleşmesi ya da tapu), yeterli ve düzenli maddi imkânı gösteren belgeler ile izin türüne özgü belgeler hazırlanır.
- Randevu ve teslimBelgeler randevu günü il göç idaresine teslim edilir; eksik belge varsa tamamlanması için süre verilir.
- Kartın teslimiBaşvuru olumlu sonuçlanırsa ikamet izni kartı adrese gönderilir.
Uzatma: 60 günlük dönem
İkamet izni uzatma başvurusu, iznin bitiminden önceki altmış gün içinde ve her hâlde süre dolmadan yapılmalıdır. Süresinde başvuru yapan yabancıya, başvuru sonuçlanıncaya kadar ülkede kalmasını sağlayan belge verilir. İzin süresinin dolmasından sonra yapılan başvurular ise ihlal durumuna yol açabilir.
İkamet izni süresi dolduktan sonra ülkede kalmak; idari para cezası, çıkışta ceza ödenmesi, Türkiye’ye giriş yasağı ve sınır dışı etme kararı gibi ağır sonuçlar doğurabilir.
Uzun dönem ikamet izni
Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılar, son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, kendisinin ve ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelire sahip olmak, geçerli sağlık sigortası bulunmak ve kamu düzeni ile güvenliği bakımından tehdit oluşturmamak gibi şartlarla uzun dönem ikamet iznine başvurabilir. Öğrenci ikamet izniyle geçen sürelerin hesaba katılması bakımından özel kurallar vardır.
Ret, iptal ve sınır dışı etme
İkamet izni başvurusunun reddi ya da mevcut iznin iptali kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Ret gerekçesine göre eksiklikler giderilerek yeniden başvuru yapılması da bir seçenek olabilir.
Sınır dışı etme kararı verilmişse süre çok daha kısadır: karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır. Süresinde açılan dava, kanundaki istisnalar dışında yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı işlemini durdurur.
Sık sorulan sorular
Türk vatandaşıyla evliyim; hangi izne başvurmalıyım?
Türk vatandaşının yabancı eşi aile ikamet iznine başvurabilir. Evliliğin gerçek olması ve aile birliği içinde yaşanması gerekir; evlilik yoluyla vatandaşlık için ise en az üç yıllık evlilik şartı ayrıca aranır.
İkamet iznim var; çalışabilir miyim?
Hayır. İkamet izni tek başına çalışma hakkı vermez; çalışabilmek için kural olarak çalışma izni alınması gerekir.
Adresim değişti; bildirmem gerekir mi?
Evet. Adres değişikliğinin kanunda öngörülen süre içinde bildirilmesi gerekir; bildirilmemesi idari yaptırım ve sonraki başvurularda sorun yaratabilir.
Başvurum reddedildi; tekrar başvurabilir miyim?
Ret gerekçesine göre eksiklikler giderilerek yeniden başvuru yapılabilir; aynı zamanda ret kararına karşı altmış gün içinde dava açma imkânı da vardır. Hangi yolun izleneceği gerekçeye göre değerlendirilmelidir.
İkamet sürecinizi birlikte planlayalım
Pasaportunuz, mevcut ikamet belgeniz ve varsa tebliğ edilen kararla gelin; süreleri kaçırmadan başvuru ya da dava stratejisini belirleyelim.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Yazar
Av. Selin Pehlivan
1996’da Giresun’da doğdu. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu; 2019’dan bu yana Tokat Barosu’na kayıtlı olarak avukatlık yapıyor. Aile, sigorta ve tazminat, gayrimenkul ve yabancılar hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık yürütüyor.
