Aile Hukuku
Anlaşmalı Boşanma: Şartlar, Protokol ve Süreç
Anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde mutlaka yer alması gereken konular, duruşma ve kesinleşme süreci; hâkimin protokolü değiştirme yetkisi ve sık yapılan hatalar.
Av. Selin PehlivanPehlivan Hukuk Bürosu
3 dk okuma
Eşlerin boşanmanın sonuçları konusunda anlaştığı durumlarda anlaşmalı boşanma, hem zaman hem de duygusal yıpranma bakımından en az külfetli yoldur. Ancak “tek celsede biter” diye aceleyle hazırlanan bir protokol, ilerleyen yıllarda nafaka, velayet ya da mal paylaşımı konusunda yeni davaların kapısını açabilir.
Kısaca
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
- Eşler birlikte başvurmalı ya da birinin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
- Hâkim eşleri bizzat dinler; vekil aracılığıyla anlaşmalı boşanma beyanı verilemez.
- Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat eksiksiz düzenlenmelidir.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davanın diğerince kabul edilmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için:
- Bir yıllık süreEvlilik tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olmalıdır. Bir yılı doldurmamış evliliklerde anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
- Özgür iradeHâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
- Protokolün uygun bulunmasıBoşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenleme hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.
Protokolde neler olmalı?
Protokol, boşanmanın tüm sonuçlarını açık, ölçülebilir ve uygulanabilir şekilde düzenlemelidir. Eksik bırakılan her konu, ileride ayrı bir davanın konusu olabilir.
Çocuklar
- Velayetin kime bırakılacağı
- Kişisel ilişki: hafta sonları, bayramlar, yaz tatili, doğum günleri
- İştirak nafakası tutarı, ödeme günü ve yıllık artış oranı
- Eğitim ve sağlık giderlerinin paylaşımı
Eşler arası
- Yoksulluk nafakası ya da karşılıklı feragat
- Maddi ve manevi tazminat talepleri
- Ziynet eşyalarının durumu
- Yargılama giderleri ve avukatlık ücreti
Mal paylaşımı
- Konut, araç ve diğer malların kime kalacağı
- Kredi ve borçların kim tarafından ödeneceği
- Devir işlemlerinin ne zaman yapılacağı
- Mal rejiminden doğan karşılıklı taleplerden feragat
Usul
- Kanun yolundan feragat (kararın hızla kesinleşmesi için)
- Ortak konutun kimin kullanımında kalacağı
- Protokolün tarih ve iki tarafın imzası
İştirak ve yoksulluk nafakası için “her yıl TÜFE oranında artırılır” gibi bir hüküm konulmazsa, artış için ayrıca dava açmak gerekir.
Süreç nasıl işler?
Boşanma dilekçesi ve protokol, aile mahkemesine (aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesine) sunulur. Mahkeme duruşma günü belirler; eşler duruşmada bizzat hazır bulunur ve hâkim önünde protokolü kabul ettiklerini beyan eder. Hâkim protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir.
Tarafların kanun yoluna başvurmayacaklarını beyan etmesi hâlinde gerekçeli kararın tebliğiyle karar kısa sürede kesinleşir. Kesinleşen karar nüfus kayıtlarına işlenir; bu andan itibaren eşler hukuken boşanmış olur.
Hâkim protokolü değiştirebilir mi?
Hâkim, tarafların ve özellikle çocukların menfaatini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Ancak bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi gerekir. Taraflar değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez; dava çekişmeli olarak devam edebilir.
Sık yapılan hatalar
- Kişisel ilişki günlerinin “uygun zamanlarda” gibi belirsiz ifadelerle bırakılması,
- Nafakada artış oranının ve ödeme gününün belirtilmemesi,
- Mal paylaşımında kredi borçlarının unutulması,
- Ziynet eşyaları ve tazminat hakkında hüküm kurulmaması,
- Taraflardan birinin baskı altında imza atması; bu durum ileride protokolün geçerliliğini tartışmalı hâle getirir.
Sık sorulan sorular
Evliliğimiz bir yılı doldurmadı; anlaşmalı boşanabilir miyiz?
Hayır. Bir yılı doldurmamış evliliklerde anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Çekişmeli boşanma davası açılabilir ya da bir yıllık sürenin dolması beklenebilir.
Duruşmaya avukatım katılsa yeterli olur mu?
Hayır. Anlaşmalı boşanmada hâkimin eşleri bizzat dinlemesi gerekir. Avukatınız duruşmada sizinle birlikte hazır bulunur.
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte genellikle tek duruşmada karar verilir. Kanun yolundan feragat edilirse karar kısa sürede kesinleşir.
Çekişmeli açılan dava anlaşmalıya dönüşebilir mi?
Evet. Bir yıllık süre dolmuşsa, çekişmeli olarak açılmış dava sırasında taraflar anlaşırsa protokol sunularak dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılabilir.
Protokolünüzü birlikte hazırlayalım
Çocuklarınızın ve sizin haklarınızı koruyan, ileride yeni uyuşmazlıklara yol açmayacak bir protokol için görüşelim.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Yazar
Av. Selin Pehlivan
1996’da Giresun’da doğdu. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu; 2019’dan bu yana Tokat Barosu’na kayıtlı olarak avukatlık yapıyor. Aile, sigorta ve tazminat, gayrimenkul ve yabancılar hukuku başta olmak üzere dava takibi ve danışmanlık yürütüyor.
